2026-04 · 8 min czytania · Wszystkie artykuły

Cyfrowy Paszport Produktu a towary używane: co muszą wiedzieć refurbisherzy i organizacje zbierające

Jedno z najczęściej zadawanych pytań od firm działających w obszarze gospodarki cyrkularnej: gdy organizacja odpowiedzialności producenta (PRO) zbiera używane tekstylia, albo refurbisher naprawia i odsprzedaje używane telefony — czy musi wystawić nowy GTIN i nowy Cyfrowy Paszport Produktu (DPP)?

Krótka odpowiedź: zależy od tego, co naprawdę robisz z produktem. ESPR (Rozporządzenie 2024/1781) wytycza zasadniczo wyraźną granicę — ale szczegóły praktyczne ustalą akty delegowane dla poszczególnych kategorii produktów.

Kluczowe rozróżnienie: ponowne użycie a remanufaktura

ESPR rozróżnia dwa zasadniczo różne scenariusze.

Ponowne użycie oznacza, że produkt jest zbierany, sprawdzany, czyszczony i ewentualnie poddawany drobnym naprawom, a następnie odsprzedawany w zasadniczo niezmienionym stanie. W tym przypadku nowy DPP nie jest wymagany. Oryginalny paszport, jeśli istnieje, pozostaje ważny i wędruje z produktem do kolejnego użytkownika. To istotna zasada — DPP jest „biografią" konkretnego fizycznego egzemplarza, a nie transakcji handlowej.

Remanufaktura natomiast oznacza, że produkt jest istotnie modyfikowany: wymienia się komponenty, odnawia gwarancję, zmienia funkcję lub specyfikację. Wówczas firma remanufakturująca staje się nowym „podmiotem gospodarczym wprowadzającym produkt na rynek" w rozumieniu Artykułu 9 ESPR. Należy wystawić nowy DPP, a podmiot przejmuje obowiązki producenta.

Granica między tymi dwiema kategoriami nie zawsze jest ostra — akty delegowane dla poszczególnych kategorii zdefiniują ją precyzyjniej. Najwyraźniejszym istniejącym precedensem jest Rozporządzenie w sprawie baterii (2023/1542), gdzie baterie remanufakturowane wyraźnie otrzymują nowy DPP, a oryginalny jest z nim powiązany.

Tekstylia (PRO zbiera i odsprzedaje second-hand)

Jeśli PRO jedynie zbiera, sortuje i odsprzedaje odzież w stanie oryginalnym (typowy kanał second-hand), jest to ponowne użycie — nowy DPP nie jest wymagany. PRO funkcjonuje tu jako podmiot gospodarujący odpadami i następnie dystrybutor towarów używanych, a nie jako producent.

Zastrzeżenie: tekstylia nie mają jeszcze zatwierdzonego aktu delegowanego dla DPP (jest w przygotowaniu, oczekiwany 2027–2028). Dla większości dziś zbieranych tekstyliów nie istnieje więc oryginalny DPP, który należałoby przenieść. Obowiązki EPR dla tekstyliów (z rewizji Ramowej Dyrektywy o Odpadach) stanowią odrębny reżim.

Jeśli jednak PRO prowadzi upcycling — na przykład rozdrabnia stare ubrania i szyje z nich nowe produkty — to już jest nowy wyrób i powstaje pełny obowiązek producenta, w tym nowy GTIN i DPP.

Telefony komórkowe (PRO zbiera i odsprzedaje jako refurbished)

To prawie zawsze refurbishment, a nie samo ponowne użycie. Refurbisher zazwyczaj:

• wymienia baterię
• wymienia wyświetlacz lub inne komponenty
• ponownie instaluje oprogramowanie
• udziela nowej gwarancji (zwykle 12–24 miesięcy)

Tym samym staje się nowym podmiotem gospodarczym z obowiązkami porównywalnymi do oryginalnego producenta:

1. Nowy DPP z własnymi danymi — kto odnowił, kiedy, które komponenty zostały wymienione, jaka jest nowa gwarancja, dane dotyczące profilu środowiskowego po regeneracji. Oryginalny DPP (jeśli istniał) powinien być powiązany jako referencja.
2. Nowy GTIN — to zasada GS1, a nie ESPR. Reguły GS1 wymagają nowego GTIN, gdy produkt zmienia się w parametrach mających wpływ na konsumenta lub kanał handlowy (gwarancja, specyfikacja, opakowanie dla rynku refurbished). Refurbished iPhone 13 otrzymuje inny GTIN niż nowy iPhone 13.
3. Oznakowanie CE i deklaracja zgodności — refurbisher przejmuje odpowiedzialność za zgodność z dyrektywami radiowymi, EMC i bezpieczeństwa.
4. Rejestracja WEEE jako producent (w każdym państwie członkowskim, w którym wprowadza produkt na rynek).
5. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo produktu zgodnie z GPSR (Rozporządzenie 2023/988).
6. Prawa konsumenta — gwarancja minimum 12 miesięcy na towary używane (Dyrektywa 2019/771; niektóre państwa członkowskie wymagają dłużej).

Co to oznacza w praktyce

Refurbisherzy i podmioty remanufakturujące to pełnoprawni operatorzy gospodarczy z takimi samymi obowiązkami w zakresie DPP jak oryginalni producenci — są tylko mniejsi i często gorzej wyposażeni technologicznie. To właśnie ten segment potrzebuje dostępnych narzędzi typu self-service.

Gdy zostaną przyjęte akty delegowane dla elektroniki (oczekiwane 2026–2027), istotne stanie się łączenie paszportów: nowy paszport musi odsyłać do oryginalnego. Każdy, kto dziś wybiera platformę DPP, powinien upewnić się, że model danych jest na to przygotowany.

Niniejszy artykuł stanowi przegląd regulacyjny, a nie poradę prawną. W przypadku konkretnych wdrożeń — zwłaszcza po finalizacji aktów delegowanych dla tekstyliów i elektroniki — zalecamy konsultację z prawnikiem specjalizującym się w ESPR.